Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. wyroki SN: z 29 kwietnia 2005 r., V CK 537/04; z 5 grudnia 2006 r., II CSK 327/06) ugruntowane jest stanowisko, że przepisy o zamówieniach publicznych nie uchybiają przepisom kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu, a uzyskana przez zamawiającego korzyść majątkowa podlega zwrotowi na podstawie art. 405 k.c. (w braku umowy) lub art. 410 k.c. (w przypadku nieważności umowy).
Sądy trafnie przyjęły, że wynagrodzenie ryczałtowe (art. 632 k.c.) ustalone w umowie o roboty budowalne zawartej w trybie przepisów o zamówieniach publicznych nie jest rozwiązaniem gwarantującym zamawiającemu ograniczenie kosztów planowanej inwestycji do kwoty ustalonego wynagrodzenia. Wynagrodzenie to stanowi bowiem ekwiwalent za wykonanie oznaczonych robót. Uzgodniona kwota wynagrodzenia ryczałtowego odnosi się wyłącznie do ustalonego przez strony zakresu świadczenia, co wymaga dokładnej wiedzy wykonawcy co do zakresu, rozmiaru i ilości robót (zob. postanowienie SN z 30 marca 2023 r., I CSK 3071/22).
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną podziela pogląd, że konstrukcja wynagrodzenia ryczałtowego nie wyklucza żądania przez przyjmującego zamówienie wynagrodzenia za prace nieobjęte umową (zob. wyrok SN z 9 października 2014 r., I CSK 568/13).
Zdarza się bowiem, jak w niniejszej sprawie, że dochodzi do wykonania stanowiących korzyść majątkową dla zamawiającego prac dodatkowych (nieobjętych umową), bez dokonania przez strony stosownej zmiany umowy. W takich wpadkach dopuszczalne jest żądanie przez wykonawcę zapłaty za wykonane roboty na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.).
Wyrok SN z dnia 7 czerwca 2024 r., sygn. akt II CSKP 1176/22